رسول خدا(ص) روزی فرموده‌اند:
زمانی موسی(ع) نشسته بود که ناگهان شیطان سوی او آمد و کلاه دراز رنگارنگی به سر داشت، چون نزدیک موسی(ع) رسید، کلاهش را برداشت و خدمت موسی(ع) ایستاد و به او سلام کرد.
موسی گفت: تو کیستی؟!
گفت: من شیطانم.
موسی به او فرمود: این کلاه چیست؟
گفت: به وسیله این کلاه دل آدمی زاد را می ربایم.(گویا رنگهای مختلف کلاه، نمودار شهوت‌ها و زینت‌های دنیا، و عقاید فاسد و ادیان باطل بوده است).
موسی(ع) گفت: به من خبر بده از گناهی که چون آدمی زاد مرتکب شود، بر او مسلط شوی؟
شیطان گفت: هنگامی که او از خودش خوشش آید و عملش را زیاد شمارد و گناهش در نظرش کوچک شود.
سپس پیغمبر(ص) فرمودند:
خدای عزوجل به داود(ع) فرمود: ای داود، گنه کاران را مژده بده و صدیقان (راستگویان و درست کاران) را بترسان.
داود(ع) عرض کرد: چگونه گنهکاران را مژده دهم و صدیقان را بترسانم؟!
فرمود ای داود(ع)، گنهکاران را مژده بده که من توبه را می پذیرم و از گناه در می‌گذرم و صدیقان را بترسان که به اعمال خویش خود بین نشوند؛ زیرا بنده یی نیست که به پای حسابش کشم، جز آن که هلاک شود.

الهی عاملنا بفضلک و لا تعاملنا بعدلک
آمین یا رب العالمین
منبع: 
اصول کافی،  ج۳،  ص ۴۲۹٫

مفسران می‌فرمایند: شیطان برای تزیین عمل مذموم، در ابتدا خواسته نفس انسان را پیدا می‌کند و آن‌گاه عمل ضد ارزش را بر طبق خواسته نفس زیبا جلوه می‌دهد و یا عمل ارزشی را زشت جلوه می‌دهد، سپس با تحریک قوای باطنی و احساسات درونی ـ هواهای نفسانی و شهوتها ـ آن عمل را با لذت جلوه می‌دهد و آن را برای انسان [[حق]] و واقع می‌نمایاند در نتیجه نفس به آن علاقه‌مند می‌شود و بدون توجه به عواقب بد آن از هر راهی که شد می‌خواهد آن عمل را انجام دهد

المیزان، ، ج 2، ص 110 و ج 3، ص 97، جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی،

مراحل اخلاق در قرآن، قم، انتشارات اسراء، 1375 ش، ص103

کلمه شیْطان از ماده "شطن" گرفته شده، و "شاطن" به معناى "خبیث و پست" آمده است، و شیطان به موجود رانده شده، سرکش و متمرد اطلاق مى شود و به معنى روح شریر و دور از حق ، نیز آمده است.

"شیطان" اسم عام (اسم جنس) است ، در حالى که "ابلیس" اسم خاص (عَلَم) مى باشد، و به عبارت دیگر شیطان به هر موجود موذى و منحرف کننده و طاغى و سرکش ، خواه انسانى یا غیر انسانى مى گویند، ونام ابلیس در باورهای اسلامی شیطان,به معنای کسی که ادم را فریب داده است.

شیطان به موجود موذى و مضر گفته مى شود، موجودى که از راه راست بر کنار بوده و در صدد آزار دیگران است ، موجودى که سعى مى کند ایجاد دودستگى نماید، و اختلاف و فساد به راه اندازد، و اینکه به ابلیس هم شیطان اطلاق شده بخاطر فساد و شرارتى است که در او وجود دارد.

شیطان معانى مختلفى دارد، که یکى از مصداقهاى روشن آن ابلیس و مصداق دیگر آن انسان‌هاى مفسد و منحرف کننده است.